วิลเลียม แคลกตันซ์ เปปเป [William Claxton Peppe] ชาวอังกฤษอาณานิคม อำนวยการขุดค้นทางโบราณคดีบริเวณเนินดินขนาดใหญ่ในพื้นที่ของเขาที่เรียกว่าเบิร์ดปรู [Birdpur] ใน ‘ปิปราห์วะ’ [Piparahawa]

ชีวประวัติมหัศจรรย์ของน่าน: ประวัติศาสตร์ เรื่องเล่า และความสัมพันธ์ของผู้คน ชีวประวัติมหัศจรรย์ คือรูปแบบการเล่าเรื่องที่ผสมผสานระหว่างประวัติบุคคลที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์หรือบุคคลในตำนาน เข้ากับเหตุการณ์เหนือธรรมชาติ เพื่อใช้อธิบายความเป็นมาของบ้านเมือง หรืออธิบายชื่อสถานที่ทางภูมิศาสตร์ที่มีอยู่จริง ซึ่งเหตุการณ์เหล่านี้มักจะถูกสร้างขึ้นเพื่อเน้นย้ำว่าบุคคลที่เป็นตัวเอกของเรื่องนั้น มีความพิเศษและมีความสำคัญเหนือกว่าคนทั่วไป โดยนำเสนอเหตุการณ์ที่อยู่นอกเหนือขอบเขตของว

ความสืบเนื่องจากการซบเซาของรัฐที่คุมช่องแคบมะละกาและช่องแคบซุนดา อันเป็นผลมาจาก ‘สงครามโจฬะ-ศรีวิชัย’ ที่เกิดขึ้นในราวปี พ.ศ. ๑๕๖๘ ส่งผลให้การเดินเรือทะเลจากจีนตอนใต้ในช่วง ราชวงศ์ซ่งเหนือ ซึ่งอยู่ในช่วงราว พ.ศ. ๑๕๐๓–๑๖๖๙ เจริญงอกงามเข้ามาแทนที่ระบบการเดินเรือจากกลุ่มชาวมลาโย-โพลีนีเชียน ซึ่งอยู่ในกลุ่มบ้านเล็กเมืองน้อย

สงครามโจฬะ-ศรีวิชัย เกิดขึ้นในปี พ.ศ. ๑๕๖๘ เป็นการรุกรานทางทะเลโดยจักรพรรดิราเชนทรโจฬะที่ ๑ ทรงนำกองทัพเรือโจฬะเข้าโจมตีศรีวิชัย สาเหตุหลักมาจากความขัดแย้งในการควบคุมเส้นทางการค้าในช่องแคบมะละกา

แนวคิดการปกครองแบบ ‘มัณฑละ’ [Mandala] จากศาสตราจารย์โวลเตอร์สนั้น เหมาะสมกับ สภาพแวดล้อมแบบนครรัฐทางทะเลยุคเริ่มแรก เพราะเห็นบ้านเมืองตามชายฝั่งทะเลของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ว่าเป็นเมืองท่าขนาดเล็ก โดยใช้ชื่อเรียกว่าเป็นการปกครองของนครรัฐที่อยู่ตามชายฝั่งทะเลและสืบเนื่องมาจากการค้าโพ้นทะเล ซึ่งสถานที่ตั้งอาจจะอยู่ใกล้กับปากแม่น้ำหรืออยู่ไกลเข้าไปทั้งใกล้และไกลที่สามารถใช้เส้นทางน้ำเชื่อมติดต่อกันได้สะดวก และเรียกว่าเป็นบ้านเมืองแบบ ‘Thalasocracy’

ชุดบทความความเข้าใจเบื้องต้นต่อบ้านเมืองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก่อนพุทธศตวรรษที่ ๑๖ อิทธิพลจากเมืองท่าชายฝั่งเบงกอลจนถึงเกาะลังกาสู่เมืองท่าในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยุคฟูนันจนถึงศรีวิชัยผ่านเส้นทางการค้า การศึกษาทางโบราณคดีในพื้นที่ประเทศไทย แม้จะมีการพบหลักฐานทางโบราณคดีของกิจกรรมมนุษย์มากมายก็ตาม แต่การสร้างเรื่องราวเพื่อเชื่อมโยงจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยภาพรวมก็ดูจะมีข้อมูลน้อยกว่าที่ควรจะเป็น จนไร้บทบาทชัดเจน แตกต่างจากประวัติศาสตร์และ

การมีแหล่งแร่ดีบุกในเขตเทือกเขาตะนาวศรีลงไปถึงเทือกเขาภูเก็ตและเทือกเขาบรรทัดในเขต คาบสมุทรสยาม รวมทั้งในเขตคาบสมุทรมลายู ตรวจสอบจากแนวหินอัคนีซึ่งเป็นหินแกรนิต [Granite] ที่ให้กำเนิดแร่ดีบุกมากที่สุด เป็นแหล่งแร่แบบปฐมภูมิแนวแร่ดีบุกที่กล่าวมา คิดเป็นครึ่งหนึ่งของการผลิตดีบุกได้ทั่วโลกทีเดียว น่าจะมีการทำเหมือง ‘แร่ดีบุก’ ด้วยวิธีการร่อนแร่ดีบุกธรรมชาติจากการกัดเซาะสู่ลำธารต้นน้ำในเทือกเขาที่สูง โดยยังไม่มีการทำแร่กึ่งอุตสาหกรรมแบบเหมืองหาบที่เกิดขึ้นในช่วงรัตนโกสินทร์

เส้นทางข้ามคาบสมุทรที่คอคอดกระ จากการสำรวจ เส้นทางติดต่อของอารยธรรมโบราณที่เข้ามาพร้อมกับพ่อค้า-นักเดินทางระยะไกล ที่นำร่องรอยความเชื่อทางพุทธศาสนาเข้ามาด้วยในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรือที่ชาวอนุทวีปรู้จักกันในนามดินแดนสุวรรณภูมิ ในยุคสมัยที่เรียกกันทั่วไปว่ายุคเหล็กหรือปัจจุบันกล่าวได้ว่าคือยุคสุวรรณภูมิ ซึ่งอยู่ในห้วงเวลาราวพุทธศตวรรษที่ ๑-๗ โดยช่วงเวลาที่ถือว่ามีกิจกรรมการผลิตและขนส่งสินค้ากับผู้คนหลากหลายทั้งจากทางฝั่งทะเลอันดามันและอ่าวไทย และมีการอยู่อาศัยมากที่สุด

ประวัติเกลือโดยย่อ ความสำคัญของเกลือต่อมนุษย์ ‘เกลือ’ - ‘Salt’ เกิดจากแหล่งที่มา ๒ รูปแบบคือ เกลือจากน้ำทะเล [Sea salt] และแร่หินเกลือที่เรียกว่าเฮไรต์ [Helite] เกิดจากทะเลที่ถูกปิดล้อมจากการเปลี่ยนแปลงของเปลือกโลก เหือดแห้งกลายเป็นชั้นเกลือหินขนาดใหญ่ ปรากฎในหลายภูมิภาคในโลก จึงมีการทำเหมืองเกลือหิน [Mine salt] จากก้อนเกลือ หรือการละลายน้ำเกลือโดยธรรมชาติเป็น เกลือน้ำ [ฺฺBrine] มีทั้งที่เป็นบ่อน้ำเกลือและน้ำเกลือที่ผสมผสานกับดินผิวดินต่างๆ เรียกว่า เกลือดิน [Earth salt] ‘เก

‘พระถ้ำเสือ’ ซึ่งมีอัตลักษณ์เป็นพระพิมพ์ดินดิบ ทำจากพิมพ์ฝีมือแบบช่างชาวบ้านที่แกะพิมพ์อย่างหยาบๆ บางพิมพ์ดูผิดสัดส่วนเช่นพระพักตร์ พระเนตร โตผิดปกติ ไม่ใช่พิมพ์ที่นำเข้าหรือถูกแกะพิมพ์อย่างประณีตงดงามดังเช่นพระพิมพ์ที่พบตามเมืองโบราณที่มีการบรรจุในพระสถูปเจดีย์หลายแห่งในเขตลุ่มเจ้าพระยา

ก่อนหน้าพุทธศตวรรษที่ ๑๘ ดินดอน สามเหลี่ยมปากแม่น้ำเจ้าพระยาทางฝั่งตะวันตกอยู่ในช่วงเวลาที่ การค้าขายแลกเปลี่ยนจากทรัพยากรแร่ธาตุและของป่าจากเทือกเขาสูงจำพวกแร่ดีบุก ตะกั่ว เงิน และเหล็ก เจริญงอกงามชัดเจนแล้ว บ้านเมืองในชุมชนต่างๆ ก็น่าจะสืบเนื่องมาตั้งแต่สมัยก่อนทวารวดีที่ เรียกว่า ยุคฟูนัน เช่นที่เมืองอู่ทองและอาณาบริเวณโดยรอบ เช่น บริเวณดอนตาเพชร นาลาว และสวนแตงในลุ่มน้ำจระเข้สามพันและท่าว้า

จากโคกเมืองวัดเขียนบางแก้วสู่เมืองพัทลุง ทะเลสาบสงขลา : ลากูนบนชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกของไทย ลากูนคือทะเลสาบ และทะเลสาบสงขลาคือลากูนใหญ่ที่สุดในดินแดนชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกของประเทศไทย มีลักษณะเป็นเกาะ เดินเรือจากนครศรีธรรมราชผ่านเส้นทางน้ำแถบอำเภอหัวไทรมายังเมืองพัทลุงที่ปากประและลำปำได้ การเกิดเป็นทะเลสาบได้นั้น ต้องอาศัยเขาและแนวสันทรายที่เกิดขึ้นจากการทับถมของปะการังจากหัวเขาแดงไปถึงระโนดและจากระโนดผ่านหัวไทรขึ้นไปยังปากพนังและแหลมตะลุมพุก เกิดแนวสันทรายที่กระทำด้วยคลื่น

ศรีวิชัยที่ไชยา ภูมิหลังเรื่องศูนย์กลางของศรีวิชัย ในวงการประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ราว ๔๐ ปีที่ผ่านมา มีการค้นคว้าและถกเถียงกันใหญ่โตถึงเรื่องอาณาจักรศรีวิชัยที่มีความเจริญรุ่งเรืองทั้งการเมืองและเศรษฐกิจกว่าบรรดารัฐและบ้านเมืองอื่นๆ ในภูมิภาค ช่วงเวลาแต่พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๕ อาณาจักรนี้มีอำนาจปกครองบรรดาบ้านเมืองต่างๆ ทั้งในหมู่เกาะและชายทะเลบนคาบสมุทรมลายู ที่ปัจจุบันอยู่ในเขตประเทศอินโดนีเซีย มลายู และทางตอนใต้ของประเทศไทย ปัญหาทางประวัติศาสตร์ที่มีการถกเถียงกันก็ค

นำเที่ยวพิมายและโบราณสถานในจังหวัดนครราชสีมา หนังสือเล่มที่มีอิทธิพลอย่างมหาศาลต่อวงการโบราณคดีและประวัติศาสตร์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือภาคอีสานของประเทศไทย นั่นก็คือ ‘นำเที่ยวพิมายและโบราณสถานในจังหวัดนครราชสีมา’ นับเป็นจุดเริ่มต้นในการจุดประกายความสนใจการศึกษาทางด้านโบราณคดีและประวัติศาสตร์ในแอ่งโคราชและพื้นที่ทั้งหมดของภาคอีสานในประเทศไทยเมื่อเกือบ ๗ ทศวรรษที่แล้ว เอกสารโครงการและรายงานการสำรวจและขุดแต่งโบราณวัตถุสถานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของกรมศิลปากร โดยนายมานิต วัลล

สรีดภงส์ ความลับในการจัดการน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคและเพื่อการเกษตรตามฤดูกาลแบบครบวงจรของสุโขทัย ความรู้ความเข้าใจในการบริหารจัดการน้ำของบ้านเมืองสมัยโบราณที่สามารถรับมือกับวิกฤตธรรมชาติอย่างอุทกภัย หรือภัยที่เกิดขึ้นจากน้ำท่วมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งยังสามารถนำน้ำมาใช้ประโยชน์ที่เอื้อต่อการสร้างบ้านแปงเมืองได้นั้นมีความน่าทึ่งเป็นอย่างมาก เมืองโบราณสุโขทัยตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนบน ปรากฏแนวคูน้ำคันดินล้อมรอบเป็นกำแพงเมืองทั้ง ๔ ด้าน ขนาดกำแพงเมืองด้านเหนื